Υπερτροφία κάτω ρινικών κογχών

Οι κάτω ρινικές κόγχες είναι φυσιολογικές ανατομικές δομές που βρίσκονται στα πλάγια τοιχώματα της ρινικής κοιλότητας. Θερμαίνουν, υγραίνουν και καθαρίζουν τον αέρα που εισπνέουμε. Η υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών είναι η μόνιμη ή παρατεταμένη αύξηση του μεγέθους τους, με αποτέλεσμα τη στένωση της ρινικής κοιλότητας και τη δυσκολία στη ρινική αναπνοή. Η υπερτροφία μπορεί να οφείλεται σε:

• Αλλεργική ρινίτιδα

• Μη αλλεργική (αγγειοκινητική) ρινίτιδα

• Χρόνια φλεγμονή της μύτης και των παραρρινίων κόλπων

• Σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, που προκαλεί αντιρροπιστική υπερτροφία της αντίπλευρης κόγχης

• Παρατεταμένη χρήση αποσυμφορητικών ρινικών σπρέι (φαρμακευτική ρινίτιδα)

• Έκθεση σε καπνό, ατμοσφαιρικούς ρύπους ή επαγγελματικούς ερεθιστικούς παράγοντες

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• Μόνιμη ή διαλείπουσα ρινική απόφραξη

• Δυσχέρεια ρινικής αναπνοής

• Ρινική συμφόρηση που εναλλάσσεται μεταξύ των δύο ρουθουνιών

• Ροχαλητό και διαταραχές ύπνου

• Ξηροστομία λόγω αναπνοής από το στόμα

• Αίσθημα πίεσης στη μύτη ή στο πρόσωπο

• Υποτροπιάζουσες ιγμορίτιδες σε ορισμένους ασθενείς

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και την ΩΡΛ εξέταση. Η ενδοσκόπηση της ρινός επιτρέπει την άμεση εκτίμηση του μεγέθους των κογχών, της παρουσίας σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος, πολυπόδων ή άλλων παθήσεων που μπορεί να προκαλούν ρινική απόφραξη. Όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας, διενεργείται αλλεργιολογικός έλεγχος (Skin Prick Tests), ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις απαιτείται αξονική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου.

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της υπερτροφίας. Η αρχική αντιμετώπιση περιλαμβάνει συντηρητική αγωγή με:

• Ενδορρινικά κορτικοστεροειδή

• Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό

• Αντιισταμινικά όταν συνυπάρχει αλλεργία

• Αντιμετώπιση των παραγόντων που προκαλούν τη χρόνια φλεγμονή

• Διακοπή της κατάχρησης αποσυμφορητικών ρινικών σπρέι

Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν αποδίδει και η ρινική απόφραξη επιμένει, απαιτείται χειρουργική μείωση του μεγέθους των κάτω ρινικών κογχών.

Σκολίωση Ρινικού Διαφράγματος

Το ρινικό διάφραγμα είναι ένα οστεοχόνδρινο πέταλο που χωρίζει στη μέση τη ρινική κοιλότητα. Συμβάλλει στη φυσιολογική αναπνοή και στην υποστήριξη της εξωτερικής μύτης. Όταν παρουσιάζει σημαντική παρέκκλιση προκαλεί στένωση του ρινικού αεραγωγού και δυσκολία στην αναπνοή. Η πάθηση μπορεί να είναι συγγενής ή να οφείλεται σε τραυματισμό της μύτης, ακόμη και από την παιδική ηλικία. Τα κυριότερα συμπτώματα είναι:

· Μόνιμη ρινική απόφραξη

· Δυσκολία στη ρινική αναπνοή

· Ροχαλητό ή διαταραχές ύπνου

· Υποτροπιάζουσες ρινοκολπίτιδες

· Ρινορραγίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κεφαλαλγία

Η διάγνωση γίνεται με ΩΡΛ εξέταση, πρόσθια ρινοσκόπηση και ενδοσκόπηση της ρινός. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες αιτίες ρινικής συμφόρησης, όπως η αλλεργική ρινίτιδα ή η υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών.

Όταν τα συμπτώματα είναι σημαντικά και δεν αντιμετωπίζονται συντηρητικά, η οριστική θεραπεία είναι η διαφραγματοπλαστική. Η επέμβαση πραγματοποιείται ενδορινικά, χωρίς εξωτερικές τομές, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει ενδοσκοπικά ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με χειρουργική των παραρρινίων κόλπων.

Ρινίτιδα – Αλλεργική Ρινίτιδα

Η ρινίτιδα είναι η φλεγμονή του ρινικού βλεννογόνου και αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις της μύτης. Εκδηλώνεται με ρινική συμφόρηση, καταρροή, φτέρνισμα και κνησμό στη μύτη ή/και στα μάτια και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Είναι η πιο κοινή μακροχρόνια ρινική πάθηση, που επηρεάζει έως και το 30% του πληθυσμού. Η ρινίτιδα διακρίνεται σε:

• Αλλεργική ρινίτιδα, η οποία προκαλείται από αλλεργιογόνα όπως η γύρη, τα ακάρεα της σκόνης, το τρίχωμα των κατοικίδιων και οι μύκητες.

• Μη αλλεργική ρινίτιδα, που μπορεί να σχετίζεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες, φάρμακα, ορμονικές μεταβολές ή άλλους ερεθιστικούς παράγοντες.

Η ρινίτιδα συνυπάρχει συχνά με το άσθμα και η σωστή αντιμετώπιση και των δύο παθήσεων συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο των συμπτωμάτων.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό και στην ενδοσκοπική εξέταση της μύτης. Όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας, πραγματοποιούμε τα δερματικά τεστ αλλεργίας (Skin Prick Tests) ή ειδικές εξετάσεις αίματος (IgE) για τον εντοπισμό των υπεύθυνων αλλεργιογόνων. Τα Skin Prick Tests (Δερματικές Δοκιμασίες Νυγμού) είναι μια γρήγορη, ασφαλή και σχεδόν ανώδυνη εξέταση που πραγματοποιείται στο ιατρείο και επιτρέπει τη διάγνωση της αλλεργικής ευαισθητοποίησης σε ουσίες όπως οι γύρεις, τα ακάρεα, οι μύκητες και τα επιθήλια κατοικίδιων. Τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα σε 15–20 λεπτά και συμβάλλουν στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο και τη βαρύτητα της ρινίτιδας και περιλαμβάνει:

• αποφυγή των εκλυτικών παραγόντων/αλλεργιογόνων

• ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό

• αντιισταμινικά

• ενδορρινικά κορτικοστεροειδή

• ανοσοθεραπεία (απευαισθητοποίηση έναντι συγκεκριμένου αλλεργιογόνου) σε επιλεγμένους ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα

Σε περιπτώσεις όπου συνυπάρχουν ανατομικά προβλήματα, όπως σκολίωση ρινικού διαφράγματος ή υπερτροφία κάτω ρινικών κογχών, η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη ρινική αναπνοή, χωρίς όμως να θεραπεύει την υποκείμενη αλλεργία ή φλεγμονή.

Οξεία Ρινοκολπίτιδα

Η οξεία ρινοκολπίτιδα (π.χ. ιγμορίτιδα, ηθμοειδίτιδα, μετωπιαία κολπίτιδα, σφηνοειδίτιδα) είναι η φλεγμονή της μύτης και των παραρρινίων κόλπων και συνήθως εμφανίζεται μετά από μια ιογενή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού, όπως το κοινό κρυολόγημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αυτοϊώμενη, ενώ σπανιότερα προκαλείται από βακτηριακή λοίμωξη. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• Ρινική συμφόρηση και δυσκολία στην αναπνοή

• Ρινική απόφραξη

• Πυώδεις (κιτρινοπράσινες) ρινικές εκκρίσεις (πρόσθια ή οπίσθια)

• Πόνος ή αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο ή στα δόντια

• Μειωμένη όσφρηση (υποσμία)

• Πυρετός, κυρίως στις βακτηριακές λοιμώξεις

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την ΩΡΛ κλινική εξέταση (πύον στην πρόσθια ρινοσκόπηση) και, όταν χρειάζεται, στην ενδοσκόπηση της ρινός (οίδημα/απόφραξη στον μέσο ρινικό πόρο, βλεννοπυώδης απορροή από τον μέσο ρινικό πόρο, πολύποδες) για την εκτίμηση της φλεγμονής και τον αποκλεισμό υποκείμενων ανατομικών ή άλλων παθήσεων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η θεραπεία είναι συντηρητική και περιλαμβάνει:

• Ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό

• Ρινικά αποσυμφορητικά

• Ρινικά κορτικοστεροειδή

• Παυσίπονα ή αντιπυρετικά όταν χρειάζονται

Η χορήγηση αντιβιοτικών ενδείκνυται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν τα συμπτώματα επιμένουν για περισσότερες από 7 ημέρες, επιδεινώνονται μετά από αρχική βελτίωση ή συνοδεύονται από υψηλό πυρετό και έντονη προσωπαλγία.

Όταν τα επεισόδια είναι συχνά, απαιτείται διερεύνηση για πιθανούς προδιαθεσικούς παράγοντες, όπως αλλεργική ρινίτιδα, σκολίωση ρινικού διαφράγματος, υπερτροφία κάτω ρινικών κογχών ή άλλες ανατομικές ανωμαλίες. Σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή, η ενδοσκοπική χειρουργική ρινός και παραρρινίων κόλπων (FESS) μπορεί να αποκαταστήσει τον αερισμό και την παροχέτευση των παραρρινίων κόλπων, μειώνοντας τη συχνότητα των υποτροπών και βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Ρινικοί Πολύποδες

Οι ρινικοί πολύποδες είναι καλοήθεις φλεγμονώδεις σχηματισμοί που αναπτύσσονται στον βλεννογόνο της ρινός και των παραρρινίων κόλπων. Αποτελούν εκδήλωση της χρόνιας ρινοκολπίτιδας με ρινικούς πολύποδες και μπορεί να προκαλέσουν σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής. Περίπου το 10% των ανθρώπων έχουν χρόνια ρινοκολπίτιδα, αλλά δεν εμφανίζουν όλοι αυτοί οι ασθενείς την τάση να σχηματίζουν ρινικούς πολύποδες. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• Επίμονη ρινική απόφραξη

• Μειωμένη ή πλήρης απώλεια της όσφρησης

• Ρινικές εκκρίσεις ή οπισθορρινική καταρροή

• Αίσθημα πίεσης ή βάρους στο πρόσωπο

Οι ρινικοί πολύποδες συνυπάρχουν συχνά με αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα, γι' αυτό απαιτείται ολοκληρωμένη αντιμετώπιση όλων των συνοδών παθήσεων

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην ενδοσκόπηση της ρινός (μοιάζουν με ρώγες σταφυλιού) και, όταν χρειάζεται, στην αξονική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου υψηλής ευκρίνειας (ΗR-CT), η οποία αξιολογεί την έκταση της νόσου και βοηθά στον σχεδιασμό της θεραπείας και στην πρόληψη και αποφυγή διεγχειρητικών επιπλοκών. Η θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο της χρόνιας φλεγμονής, στη συρρίκνωση των πολυπόδων και στη βελτίωση της ρινικής αναπνοής και της όσφρησης. Ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου μπορεί να περιλαμβάνει συντηρητική θεραπεία με:

• Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό

• Ενδορρινικά κορτικοστεροειδή

• Βραχεία χορήγηση από του στόματος κορτικοστεροειδών σε επιλεγμένες περιπτώσεις

• Αντιβιοτική αγωγή

• Αντιμετώπιση συνοδών αλλεργικών ή αναπνευστικών παθήσεων

Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν επαρκεί, η λειτουργική ενδοσκοπική χειρουργική ρινός και παραρρινίων κόλπων (FESS) αποτελεί την ενδεδειγμένη θεραπεία.

Σε ασθενείς με σοβαρή ή υποτροπιάζουσα νόσο, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει άσθμα ή υπάρχει υποτροπή μετά από χειρουργική επέμβαση, μπορούν να χορηγηθούν βιολογικοί παράγοντες. Οι θεραπείες αυτές μειώνουν τη φλεγμονή, περιορίζουν το μέγεθος των πολυπόδων και βελτιώνουν σημαντικά τα συμπτώματα και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Ρινορραγία

Η ρινορραγία είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις της μύτης και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι σοβαρή και σταματά αυτόματα (επίσταξη), ωστόσο όταν είναι συχνή, έντονη ή υποτροπιάζει, απαιτεί εκτίμηση από Ωτορινολαρυγγολόγο. Η ρινορραγία μπορεί να οφείλεται σε:

• Τραυματισμό της μύτης ή έντονο φύσημα

• Ξηρότητα ή φλεγμονή του ρινικού βλεννογόνου

• Αλλεργική ή λοιμώδη ρινίτιδα

• Λήψη αντιπηκτικών ή αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων

• Αρτηριακή υπέρταση ή διαταραχές της πήξης

• Ενδοκρινικά αίτια (π.χ εγκυμοσύνη)

• Άγνωστα (ιδιοπαθή) αίτια (10%)

• Σπανιότερα, σε όγκους της ρινικής κοιλότητας ή των παραρρινίων κόλπων

Η διερεύνηση περιλαμβάνει λεπτομερές ιστορικό και κλινική εξέταση. Η ενδοσκοπική εξέταση της μύτης με λεπτή κάμερα επιτρέπει τον εντοπισμό του σημείου αιμορραγίας (πρόσθια, οπίσθια, άνω) και τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις ή απεικονιστικός έλεγχος.

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητα της αιμορραγίας. Αρχικά παρέχονται οδηγίες για την άμεση αντιμετώπιση και την πρόληψη νέων επεισοδίων. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Ενυδατικές ρινικές αλοιφές ή αγγειοσυσπαστικά σπρέι

• Καυτηριασμό του υπεύθυνου αγγείου στο ιατρείο με νιτρικό άργυρο ή διπολική διαθερμία

• Πρόσθιο ή οπίσθιο ρινικό πωματισμό όταν απαιτείται

Σε επίμονες ή σοβαρές περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί να χρειαστεί ενδοσκοπική χειρουργική απολίνωση της σφηνοϋπερώιας αρτηρίας. Πρόκειται για μια αποτελεσματική και ασφαλή επέμβαση, η οποία ελέγχει οριστικά την αιμορραγία στις περισσότερες περιπτώσεις.

Διαταραχές Όσφρησης

Η όσφρηση αποτελεί σημαντική αίσθηση για την καθημερινή ζωή. Η μειωμένη όσφρηση συχνά συνοδεύεται από την αίσθηση μειωμένης γεύσης. Διαταραχές όσφρησης παρουσιάζουν περίπου 1% των ατόμων κάτω των 65 ετών και 50% των άνω των 65 ετών. Οι διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή σταδιακά και να οφείλονται σε διάφορες αιτίες, από παθήσεις της μύτης (π.χ. αλλεργική ρινίτιδα, πολύποδες, όγκοι ρινός, χειρουργικές επεμβάσεις) και των παραρρίνιων κόλπων (π.χ. παραρρινοκολπίτιδα, όγκοι παραρρινίων), έως λοιμώξεις (π.χ. Covid, γρίππη, παραϊνφλουένζα) , τραυματισμούς (π.χ. κάκωση κεφαλής), νευρολογικές παθήσεις (π.χ. κροταφική επιληψία, σκλήρυνση κατά πλάκας, ν. Parkinson, ν. Alzheimer) ή ψυχιατρικά νοσήματα (π.χ. υστερία). Βασικές διαταραχές της όσφρησης:

· Ανοσμία: πλήρης απώλεια της όσφρησης

· Υποσμία: μειωμένη ικανότητα όσφρησης

· Παρoσμία: αλλοιωμένη ή παραμορφωμένη αντίληψη των οσμών

· Φαντοσμία: αντίληψη οσμών που δεν υπάρχουν στο περιβάλλον

Η διερεύνηση περιλαμβάνει λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και ενδοσκόπηση της ρινικής κοιλότητας και της οσφρητικής περιοχής, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών αιτιών, όπως η χρόνια ρινοκολπίτιδα, οι ρινικοί πολύποδες ή άλλες παθήσεις της μύτης. Ανάλογα με τα ευρήματα, πραγματοποιούνται ειδικές δοκιμασίες ποσοτικής αξιολόγησης της όσφρησης (Sniffin’ Sticks), και αν απαιτείται συστήνεται απεικονιστικός έλεγχος με αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Όταν υπάρχει φλεγμονή της μύτης ή των παραρρίνιων κόλπων, όπως χρόνια ρινοκολπίτιδα ή ρινικοί πολύποδες, εφαρμόζεται κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία (αντιβιοτικά, τοπικά και συστηματικά στεροειδή) και, όταν απαιτείται, χειρουργική αντιμετώπιση. Σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η άμεση αποκατάσταση της αιτίας, σημαντική θέση έχει η εκπαίδευση της όσφρησης (olfactory training), μια οργανωμένη διαδικασία επαναλαμβανόμενης έκθεσης σε συγκεκριμένες οσμές, με στόχο τη βελτίωση της οσφρητικής λειτουργίας.